"Women work hard and rarely complain. Women at home do everything—raising children, cooking, cleaning, and running businesses—all from morning until night. Yet, their work often goes unrecognised."  These words from Long San, a 66-year-old small business owner in Kampong Speu, reflect the reality for many women across Cambodia, even amidst the progress that has been made.On this International Women's Day, we celebrate the farmers, migrant workers, business owners, caregivers, peacekeepers, health workers and midwives and elders—the everyday heroes of Cambodia. Though their stories are often unheard, their resilience is the foundation of our communities. Under the theme "For ALL Women and Girls: Rights. Equality. Empowerment," we recognise a reality: the women who lift up Cambodia continue to face challenges to recognition, equality, and the full exercise of their rights. PROGRESS AND PERSISTENT BARRIERS Despite their invaluable contributions, Cambodian women remain underrepresented in leadership. While progress has been made—such as a government decree requiring that one in three village leaders be women—significant disparities persist. In 2020, women held 21 percent of National Assembly seats and 16 percent of Senate seats. However, their representation declined after the 2023 elections, falling to 13 percent in parliament. Women now account for only 10 percent of Ministers and 15 percent of Secretaries or Under Secretaries of State, despite making up 42 percent of the civil service.Chhin Savy, one of Cambodia’s few female Commune Chiefs, exemplifies both progress and resilience. “I hope to see more women in leadership in the future,” she asserts. “Women are just as capable as men and deserve equal pay.” Her perspective highlights an urgent truth: greater women’s representation is not just about fairness; it strengthens governance. “If more women hold leadership roles, it will benefit the country. Women understand family well-being and excel at resolving community conflicts.”  INVISIBLE LABOURFrom political leadership to economic survival, Cambodian women perform essential but often invisible labour. Nowhere is this more evident than among the 1.1 million Cambodian migrant workers abroad—nearly half of whom are women. The money they send back home is a lifeline for their families and communities, contributing over $3 billion in 2021, and nearly 5 per cent of Cambodia’s GDP. Pin Sreynoun, a Cambodian migrant worker in Thailand, explains the delicate balance she maintains: “I work as a gardener, which gives me time to cook for my family and handle my work at home.” While she benefits from fair conditions, many others do not. Despite the sustained efforts of the Cambodian government, NGOs, and UN agencies to promote safe migration, women migrant workers continue to face significant challenges, including exploitation, poor legal protections, and limited access to essential services.  ENTREPRENEURSHIP AND RESILIENCEWomen who remain in Cambodia often navigate their own economic struggles, running businesses while facing financial and social constraints. Women small business owners are the backbone of Cambodia’s economy, with 84.1 per cent  of women engaged in the labour force and owning most micro-enterprises. Yet, they grapple with persistent barriers—gender pay gaps, restricted access to credit, and limited social protection.      Long San, a small business owner from Kampong Speu, captures these challenges: “Sometimes I lose money in my business. Unlike factory workers, I don’t have a fixed salary or weekends off. My days are always busy.” Beyond financial challenges, women entrepreneurs also bear a disproportionate burden of household chores. “Women work hard and hardly complain,” she says. “But it’s not fair. In my village, women are always working. I want to see men value and respect women more.”  WOMEN IN AGRICULTUREThe undervaluation of women’s work extends to the agricultural sector. Women make up over 40 per cent of Cambodia’s agricultural workforce. While girls and women farmers have gained more recognition and opportunities in Cambodia over the past two decades, they still face limited access to leadership roles and land ownership. Climate change further exacerbates these challenges, making farming more unpredictable.For Duek Da, a farmer and early adopter of climate-resilient irrigation, these difficulties are part of daily life. “Even when I’m exhausted, I have to keep going. If I don’t work hard, I won’t have vegetables to sell.” With support from the UN’s EmPower: Women for Climate-Resilient Societies programme she invested in a solar water pump, ensuring a reliable water supply while reducing reliance on fossil fuels. Her resilience, coupled with access to the right resources, underscores a larger truth: when women farmers have the necessary tools, they drive food security and economic growth. “People say I am a strong woman because I work hard to support my children’s education. To me, it’s normal for women to work both at home and outside. I’ve done it my whole life.”  MAKING ALL VOICES HEARDWomen journalists in Cambodia play a vital role in fostering a more inclusive and accountable media landscape and producing critical information for citizens to make informed decisions. Yet their voices remain disproportionately underrepresented - despite making up half of the population, women account for only 8.7 per cent of accredited journalists, and just five per cent of news stories exclusively feature female voices. Even more concerning, gender-based violence - an issue affecting countless Cambodian women - receives only one per cent of media coverage, while sexual violence is addressed in a mere 0.05 per cent of news reports. This silence perpetuates harm and limits significant progress.When women lead in journalism, they bring critical social issues to light, challenging harmful social norms and biases and ensuring all voices are heard. Studies show that gender-diverse newsrooms produce more balanced and representative reporting, fostering stronger public trust in the media. As Hang Samphors, Chair of the Cambodian Female Journalists emphasises, “When women are more involved in the media, women’s issues will be better presented, discussed and addressed. Empowering women in media does not just benefit one woman, it benefits her family, communities, and the entire society.”  ADVANCING EDUCATIONCambodia has made significant strides in advancing girls' education, recognising it as a fundamental right and a catalyst for transforming society. Educating girls not only empowers individuals, but it also creates a ripple effect of positive change throughout communities—reducing poverty, improving maternal health and child mortality rates, and decreasing violence against women and girls. Cambodia’s commitment to gender equality in education is evident in its approach. The national curriculum now incorporates gender and women’s rights, and policies actively encourage female participation at all levels of education. Cambodia also recognises the vital role of well-trained, qualified, and motivated teachers in improving student learning.Role models like Prum Sopheany, a teacher trainer at the Preah Vihear Provincial Teacher Training Centre, embody this progress. She proudly states, "I am honoured and confident to contribute to teacher education reform in Cambodia by providing high-quality training to future primary school teachers and enhancing children's learning in Cambodia." With women making up 60.5 per cent of Cambodia’s teaching workforce, they are undeniably shaping the nation’s future, driving positive change, and ensuring Cambodian girls have equal opportunities to reach their full potential.   PEACEKEEPING WOMENWomen are breaking barriers in traditionally male-dominated fields like peacekeeping. Globally, as of 2022, women comprised 7.9 per cent of military, police, justice, and corrections personnel in field missions—a significant increase from just one per cent in 1993. Cambodia is a leader in this area, being the top contributor of women peacekeepers among ASEAN Member States."A society without women is a society without progress," says Colonel Sorm Leangy, a Cambodian peacekeeper stationed with the United Nations Interim Force in Lebanon. Women peacekeepers bring a unique perspective to conflict resolution and play a crucial role in ensuring the needs of women and children are addressed, particularly in combating gender-based violence (GBV). "War brings only destruction and pain, but peace brings prosperity and happiness," Colonel Leangy emphasises, highlighting the importance of women's involvement in creating a more inclusive and sustainable peace.From global peace efforts to local healthcare, women are also taking charge in ensuring safe childbirth—an essential right for all. ‘CROSSING THE RIVER’ A woman's ability to make decisions about her own body and health is fundamental to her empowerment. In Cambodia, midwives like Seng Ratana stand as guardians of this principle, navigating the complexities of childbirth to ensure safe deliveries, often in challenging circumstances. "In Khmer, childbirth is called 'Crossing the River,'" Seng Ratana from the Sraem Health Centre explains. "It's a journey that requires preparation, strength, and support. Seeing a mother and child safe after a difficult delivery is the greatest reward." Midwives like Ratana provide crucial care, ensuring women’s right to safe and respectful childbirth.  UNPAID CARE WORK  Yet, the most pervasive gender imbalance lies within unpaid care work. Women shoulder 90 per cent of unpaid domestic and caregiving labour, limiting their economic opportunities. The limited availability of public childcare services compounds this burden, particularly for older women who often become primary caregivers.Chum Chhoeun, a grandmother raising her grandchildren while their parents work in Phnom Penh’s garment industry, highlights this issue: “People think staying at home is easy, but it’s not! Women prepare food, care for the household, and still go out to work. Sometimes they’re late with meals, and people blame them—it’s unfair.”Her call for change is clear: “Men should help their wives with household chores. Our country is moving forward, and families need to adapt.”  AMPLIFYING VOICES, DRIVING CHANGE IN CAMBODIAThe women of Cambodia are calling for change, not just for themselves, but for their families, communities, and the country as a whole. The United Nations stands with them, championing gender equality as a fundamental human right and a key element of sustainable development. Through its agencies the UN advances women's rights by combating discrimination, promoting gender equality through policy change, and empowering women with education, economic opportunities, and promoting women’s leadership and representation.However, true transformation requires collective action. Policymakers must enforce gender-responsive legislation and policies and continue to invest in gender-sensitive plans of action. Businesses must foster inclusive workplaces and champion women-led enterprises. Communities must challenge discriminatory norms and promote shared caregiving responsibilities. And every individual can play a role in amplifying women’s voices and challenging gender biases.In the words of Duek Da, “I hope to see more women confidently expressing their voices. Women shouldn’t be confined to household work; they should have the opportunity to share their skills and talents.”This International Women’s Day, we must not only recognise the contributions of Cambodian women but also commit to systemic change. When women rise, Cambodia rises with them.       

ស្ត្រី គឺមានសារៈសំខាន់ណាស់ ក្នុងការទប់ស្កាត់ជម្លោះ កសាងសន្តិភាព និងជម្រុញការស្តារឡើងវិញ។ ប៉ុន្តែ សំឡេងរបស់ស្ត្រី នៅតែមានចំនួនតិចតួច នៅក្នុងដំណើរការសន្តិភាព និងការធ្វើសេចក្តីសម្រេចចិត្តជាផ្លូវការ។ ដើម្បីលើកអំពីបញ្ហានេះ ការិយាល័យភ្នាក់ងារសហប្រជាជាតិលើកកម្ពស់សមភាពយេនឌ័រ និងផ្តល់ភាព អង់អាចដល់ស្ត្រី (UN Women) សហការជាមួយក្រសួងកិច្ចការនារី ក្រោមជំនួយហិរញ្ញវត្ថុពី រដ្ឋាភិបាល​ ប្រទេសកាណាដា ចក្រភពអង់គ្លេស និងប្រទេសអូស្ត្រាលី បានរៀបចំវគ្គបណ្តុះបណ្តាលមួយ ដែលប្រព្រឹត្តទៅ នាថ្ងៃទី ១៨-១៩ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៤។ វគ្គបណ្តុះបណ្តាលនេះ មានគោលបំណងបង្កើនការយល់ដឹងបន្ថែមអំពី របៀបវារៈស្តីពី ស្ត្រី សន្តិភាព និងសន្តិសុខ (WPS)​ ដល់អ្នកពាក់ព័ន្ធសំខាន់ៗរបស់កម្ពុជា។ ក្របខណ្ឌសកល​ ជាមួយនឹងមូលដ្ឋានីយកម្មទោះបីជានៅក្នុងពេលមានសន្តិភាព របៀបវារៈស្តីពី ស្ត្រី សន្តិភាព និងសន្តិសុខ នៅតែមានសារៈសំខាន់ ដើម្បី ជម្រុញឱ្យមានសង្គមមួយ ប្រកបដោយបរិយាបន្ននិងយុត្តិធម៌។ កម្ពុជា បានក្លាយជាប្រទេសឈានមុខគេ ក្នុងតំបន់ ក្នុងការលើកកម្ពស់ក្របខណ្ឌ នៃរបៀបវារៈស្តីពី ស្ត្រី សន្តិភាព និងសន្តិសុខ។ ភាគីពាក់ព័ន្ធរបស់កម្ពុជា បានមើលឃើញថា របៀបវារៈនេះ គឺជាឧបករណ៍មួយ សម្រាប់កសាងអនាគតដែលមានសមធម៌ និងសុវត្ថិភាព សម្រាប់ទាំងអស់គ្នា។លោកបណ្ឌិត កែវ រតនៈ អនុប្រធានការិយាល័យ នៃនាយកដ្ឋានគោលនយោបាយ​ នៃក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា បានសង្កត់ធ្ងន់ថា “ប្រទេសកម្ពុជា គឺជាប្រទេសសន្តិភាព ដែលមានមូលដ្ឋានគ្រឹះរឹងមាំ ហើយ តាមរយៈការដោះស្រាយបញ្ហា ដូចជា អំពើហិង្សាទាក់ទងនឹងយេនឌ័រ ការចំណាកស្រុក និងលើកកម្ពស់ការ យល់ដឹងអំពីសិទ្ធិនិងតួនាទីរបស់ស្ត្រី យើងអាចបង្កើតសង្គមមួយ ដែលកាន់តែមានបរិយាបន្ន សមធម៌ និង ភាពសុដុមរមនា។”លោកស្រី ស្រី សុធាវី នាយកប្រតិបត្តិនៃ អង្គការក្រុមការងារដើម្បីដោះស្រាយទំនាស់ (ACT) ដែលជាអង្គការ កសាងសន្តិភាពមួយ សង្កត់ធ្ងន់ពីសារៈសំខាន់នៃការផ្លាស់ប្តូរប្រព័ន្ធ ដោយឆ្លុះបញ្ចាំងថា   “នៅពេលដែលយើង និយាយពី សន្តិភាព និង អំពើហិង្សា យើងត្រូវប្រឈមនឹងបញ្ហារចនា​សម្ព័ន្ធ​សង្គម ដែលបង្កឱ្យមាន ផលប៉ះពាល់អវិជ្ជមាននៅក្នុងសង្គម។ ការដោះស្រាយបញ្ហាទាំងនេះ ចាប់ពីឬសគល់របស់វា គឺជារឿងចាំបាច់ ហើយរបៀបវារៈនេះ ត្រូវតែមាន​ការផ្សព្វផ្សាយ និង​យក​ទៅ​អនុវត្ត​ឱ្យ​បាន​ទូលំទូលាយ ។”ស្វែងយល់ពីប្រធានបទថ្មី ក្នុងការកសាងសន្តិភាពវគ្គបណ្តុះបណ្តាលនេះ បានផ្តល់នូវការស្វែងយល់ស៊ីជម្រៅអំពី ក្របខណ្ឌសកល និងថ្នាក់តំបន់ នៃរបៀបរវារៈ  ស្តីពី ស្ត្រី សន្តិភាព និងសន្តិសុខ ដោយបានបង្ហាញនូវប្រធានបទថ្មីៗ ដូចជា សន្តិសុខអាកាសធាតុ និងការរក្សា សន្តិភាពឌីជីថល។ លោកជំទាវ រុន សុវណ្ណទេវី អនុរដ្ឋលេខាធិការ នៃក្រសួងកិច្ចការនារី បានមានប្រសាសន៍ថា “វគ្គស្តីពី បញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI) និងព័ត៌មានក្លែងបន្លំ ពិតជាមានអត្ថប្រយោជន៍ណាស់។ ការសិក្សាពីប្រទេស ជាសមាជិកអាស៊ានផ្សេងៗ  គឺជាបទពិសោធន៌ដ៏មានតម្លៃ សម្រាប់ការអភិវឌ្ឍផែនការសកម្មភាពជាតិ ស្តីពី  ស្ត្រី សន្តិភាព និងសន្តិសុខ។”លោកស្រីវរសេនីយឯក ប៉ិច សុភាលក្ខ៍ អនុប្រធាននាយដ្ឋានប្រឆាំងការជួញដូរមនុស្សនិងការពារអនិតិជន បាន លើកពីសារៈសំខាន់នៃការលើកឡើងពីក្តីកង្វល់ពាក់ព័ន្ធនឹងបញ្ហាសន្តិសុខតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យារបស់ស្រ្តី ថា “វា មិនមែនត្រឹមតែជាបញ្ហារបស់ប្រទេសមួយនោះទេ  
ស្ត្រីក្នុងតួនាទីជាអ្នករក្សាសន្តិភាពរបៀបវារៈស្តីពី ស្ត្រី សន្តិភាព និងសន្តិសុខ បានលើកកម្ពស់ការចូលរួមដ៏មានអត្ថន័យរបស់ស្ត្រី ក្នុងគ្រប់ទិដ្ឋភាព នៃការកសាងសន្តិភាព រួមទាំងការរក្សាសន្តិភាពផងដែរ។ ស្រ្តីអ្នករក្សាសន្តិភាព ជាញឹកញាប់ តែងមាន សមត្ថភាពពិសេស នៅក្នុងការភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងជាមួយសហគមន៍ និងដើរតួនាទីជាជនគំរូ ដែលជម្រុញចិត្ត ស្ត្រីដទៃ ឱ្យចូលរួមក្នុងដំណើរការសន្តិភាព។ នៅប្រទេសកម្ពុជា ការប្តេជ្ញាចិត្តនេះ គឺបានឆ្លុះបញ្ចាំង តាមរយៈ ក្រុមស្ត្រីរក្សាសន្តិភាពដ៏ខ្លាំងក្លា គឺក្រុម​ស្រ្តីពាក់​មួក​ខៀវ ។ លោកជំទាវ គង់ សូរីតា រដ្ឋលេខាធិការ នៃក្រសួង កិច្ចការនារី បានលើកសរសើរអំពី ភាពជាអ្នកដឹកនាំរបស់កម្ពុជា ក្នុងការបញ្ជូនកងកម្លាំងស្រ្តីរក្សាសន្តិភាព ថា “យើងទទួលបានចំណាត់ថ្នាក់ល្អ​ នៅក្នុងតំបន់អាស៊ាន ប៉ុន្តែយើងត្រូវការការសហការដែលខ្លាំងជាងនេះ ដើម្បី លើកកម្ពស់ការងារនេះ។”ស្ត្រី គឺមានសារៈសំខាន់ណាស់ ក្នុងសន្តិសុខរបស់ប្រទេស។ លោកស្រីវរសេនីយឯក ប៉ិច សុភាលក្ខ៍  បានលើក ឡើងថា “ស្រ្តីនៅក្នុងនគរបាលជាតិកម្ពុជា មានសារៈសំខាន់ណាស់ ក្នុងការធានាបាននូវសុវត្ថិភាព និង សណ្តាប់ធ្នាប់ សម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋ។ ការចូលរួមយ៉ាងសកម្មរបស់ស្ត្រី គឺជាអំណាងមួយ ដែលបង្ហាញពីការ រួមចំណែកយ៉ាងសំខាន់ របស់ស្ត្រី ក្នុងសន្តិភាព និងសន្តិសុខ នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ ” ការឆ្ពោះទៅផែនការសកម្មភាពជាតិវគ្គបណ្តុះបណ្តាលនេះ គឺជាសកម្មភាពគន្លឹះមួយ សម្រាប់វឌ្ឍនភាពរបស់កម្ពុជា ឆ្ពោះទៅរកការអភិវឌ្ឍផែនការ សកម្មភាពជាតិស្តីពី ស្ត្រី សន្តិភាព និងសន្តិសុខ។ ផែនការសកម្មភាពជាតិ គឺជាឧបករណ៍ដ៏ចាំបាច់ ក្នុងការ ធ្វើបរិវត្តកម្មការបេ្តជ្ញាចិត្តជាសកល ទៅជាគោលនយោបាយជាតិ ដើម្បីធានាថា រដ្ឋាភិបាលបានគៀងគរធនធាន និងបង្កើតនូវក្របខណ្ឌគណនេយ្យភាព ដើម្បីលើកឡើងពីផលប៉ះពាល់យេនឌ័រ ដោយសារជម្លោះនិងវិបត្តិ។ លោកជំទាវ គង់ សូរីតា រដ្ឋលេខាធិការ នៃក្រសួងកិច្ចការនារី និងជាប្រធាន នៃក្រុមប្រឹក្សាអាស៊ាន ទទួលបន្ទុក របៀបវារៈស្ត្រី សន្តិភាព និងសន្តិសុខ បានលើកឡើងពី វិធីសាស្ត្ររបស់កម្ពុជា ក្នុងការអភិវឌ្ឍផែនការសកម្មភាព ជាតិរបស់ខ្លួន ថា “យើងបានកំណត់របៀបវារៈ ស្តីពី ស្ត្រី សន្តិភាព និងសន្តិសុខ ជាអាទិភាព នៅក្នុងផែនការ យុទ្ធសាស្រ្តនារីរតនៈទី៦ ក្នុងអណត្តិថ្មីរបស់ក្រសួងកិច្ចការនារី ដោយផ្តោតលើការពង្រឹងភាពអង់អាចដល់ស្ត្រី និងក្មេងស្រី ទៅក្នុងគោលនយោបាយ និងកម្មវិធីជាតិ នៅគ្រប់វិស័យ និងគ្រប់កម្រិត។ ប៉ុន្តែទោះជាយ៉ាងណា វាមិនមែនជាការងារមួយ ដែលយើងអាចធ្វើបានតែម្នាក់ឯងនោះទេ វាត្រូវការការសហការពីភាគីពាក់ព័ន្ធ ជាពិសេសស្ថាប័នអន្តរក្រសួង អង្គការសង្គមស៊ីវិល និងដៃគូអភិវឌ្ឍន៍ ផងដែរ។ ” ការសហការដើម្បីផ្លូវឆ្ពោះទៅមុខអង្គការសង្គមស៊ីវិល ដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ ក្នុងការលើកកម្ពស់របៀបវារៈស្តីពី ស្ត្រី សន្តិភាព និងសន្តិសុខ ដោយសារតែពួកគេមានទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធជាមួយសហគមន៍ និងយល់ច្បាស់ពីបញ្ហាប្រឈម​នៅមូលដ្ឋាន។ លោកស្រី Norul Mohamed Rashid បានកត់សម្គាល់ថា “អង្គការសង្គមស៊ីវិល គឺចាំបាច់ សម្រាប់ការលើកកម្ពស់របៀបវារៈស្តីពី ស្ត្រី សន្តិភាព និងសន្តិសុខ ដោយពួកគេបង្ហាញពីបញ្ហាជាក់លាក់ដែល ស្ត្រីនិងក្មេងស្រីជួបប្រទះ តាមរយៈការចូលរួមនៅមូលដ្ឋានផ្ទាល់។”លោកស្រី ស្រី សុធាវី បានបន្ថែមពីសារៈសំខាន់នៃការសហការថា “គ្មានអង្គភាពណា អាចសម្រេចបាននូវ របៀបវារៈស្តីពី ស្ត្រី សន្តិភាព និងសន្តិសុខ តែម្នាក់ឯងនោះទេ។ ការសហការប្រកបដោយនិរន្តរភាព រវាង        រដ្ឋាភិបាល អង្គការសង្គមស៊ីវិល និងដៃគូអភិវឌ្ឍន៍ គឺចាំបាច់ណាស់។” ការបេ្តជ្ញាចិត្តរបស់កម្ពុជា ដើម្បីសម្រេចនូវរបៀបវារៈស្តីពី ស្ត្រី សន្តិភាព និងសន្តិសុខ បានឆ្លុះបញ្ចាំងពីទស្សនៈ  វិស័យរបស់កម្ពុជា ឆ្ពោះទៅរកសន្តិភាពមួយ ដែលប្រកបដោយនិរន្តរភាព និងបរិយាបន្ន។ តាមរយៈការកំណត់ ការចូលរួមរបស់ស្ត្រី និងការបង្ហាញពីឧបសគ្គ​ជាប្រព័ន្ធ ជាអាទិភាពរបស់ខ្លួន ប្រទេសកម្ពុជាកំពុងរៀបចំ មូលដ្ឋានគ្រឹះ ដើម្បីបង្កើតនូវអនាគតមួយ ដែលមានសន្តិសុខ និងសមធម៌។ ដូចដែល លោកបណ្ឌិត កែវ រតនៈ បាននិយាយថា “សន្តិភាព គឺជាទស្សនៈដ៏ធំមួយ ប៉ុន្តែនៅពេលដែល យើងគោរព និងអនុវត្តនូវគោលការណ៍ទាំងនោះ យើងអាចសម្រេចបាននូវសង្គមមួយ ដែលកាន់តែមាន សន្តិភាព និងសមធម៌ ។”

អនុសញ្ញាស្តីពីអំពើប្រល័យពូជសាសន៍ មានឈ្មោះផ្លូវការ “អនុសញ្ញាស្តីពីការបង្ការ និង​ការផ្តន្ទាទោស​​ចំពោះបទឧក្រិដ្ឋប្រល័យពូជសាសន៍”គឺជាលិខិតុបឧបករណ៍នៃ​​ច្បាប់អន្តរជាតិលើកដំបូងមិនធ្លាប់មានពីមុនមក ចែងអំពីបទឧក្រិដ្ឋប្រល័យពូជសាសន៍។ អនុសញ្ញានេះបញ្ជាក់យ៉ាងមុត​មាំអំពីការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់បណ្តាប្រទេសនានានៅលើសាកលលោក ក្នុងការទប់ស្កាត់ “មិនឲ្យកើតឡើងសាជាថ្មី” នូវបទឧក្រិដ្ឋ ដូចបានប្រព្រឹត្តក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទីពីរ​។ អនុសញ្ញានេះត្រូវបានមហាសន្និបាតរបស់អង្គការ​សហប្រជាជាតិអនុម័តកាលពីថ្ងៃទី៩ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៤៨ ហើយរហូតមកទល់ពេលនេះ​មានរដ្ឋចំនួន ១៥៣  បានផ្តល់សច្ចាប័ន ហើយវាជាសន្ធិសញ្ញា​ស្តីពីសិទ្ធិមនុស្ស​ដំបូងបំផុត ដែលត្រូវបានមហាសន្និបាតបានអនុម័ត​ទទួលស្គាល់។ការផ្តល់សច្ចាប័នលើអនុសញ្ញា គឺ​​ជាការទទួលស្គាល់នូវការទទួលខុសត្រូវរបស់រដ្ឋចំពោះប្រជាពលរដ្ឋរបស់ខ្លួន។ ឆ្នាំមុន គឺជាខួបអនុស្សាវរីយ៍លើកទី៧៥ នៃ​ការអនុម័តអនុសញ្ញានេះ និងជាឱកាស​ឆ្លុះបញ្ចាំងអំពី​កេរតំណែល​ដ៏សំខាន់ និងបញ្ហាប្រឈម​នៃ​អនុសញ្ញា ដែលនៅបន្តកើតមានក្នុងការបង្ការ និងការទប់ស្កាត់​អំពើប្រល័យពូជសាសន៍។ នៅថ្ងៃទី១៤ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៥០ ប្រទេសកម្ពុជាគឺជាប្រទេស​មួយក្នុងចំណោម​បណ្តាប្រទេសដំបូងគេនៅតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដែលបានបង្ហាញការប្តេជ្ញាចិត្តទទួលយកកាតព្វកិច្ចទប់ស្កាត់ និង ផ្តន្ទាទោស ចំពោះបទឧក្រិដ្ឋប្រល័យពូជសាសន៍ សំដៅ “មិនឲ្យ[បទឧក្រិដ្ឋនេះ] កើតឡើងសាជាថ្មី”។គិតមកដល់ពេលនេះមានរយៈពេល ៧៤ឆ្នាំ​ហើយ ក៏ប៉ុន្តែ ជាអកុសល នៅចន្លោះឆ្នាំ១៩៧៥ ដល់ ឆ្នាំ១៩៧៩ ប្រជាជនកម្ពុជាបានហែលឆ្លងកាត់របបខ្មែរក្រហមដ៏ឃោរឃៅបំផុតមួយនៅក្នុងពិភពលោក និងអំពើកាចសាហាវយង់ឃ្នងជាច្រើនរាប់មិនអស់។ បទពិសោធ​ដ៏គួរព្រឺខ្លាចនៅកម្ពុជា បង្ហាញអំពីភាពចាំបាច់ត្រូវប្រុងប្រយ័ត្ន និងតម្រូវ​ឲ្យមានវិធានការបង្ការទប់ស្កាត់អំពើប្រល័យពូជសាសន៍នេះ។ ដូច្នេះ យើងចាំបាច់ត្រូវបង្កើតឲ្យមានឱកាស ដើម្បីគិតគូររក្សាកេរដំណែល នៃអនុសញ្ញាស្តីពីអំពើប្រល័យពូជសាសន៍ សំដៅបន្តពង្រឹងនូវការប្តេជ្ញាចិត្តជាសាកលក្នុងការបង្ការ និងទប់ស្កាត់អំពើប្រល័យពូជសាសន៍ ជាពិសេស ក្នុងពេលបណ្តាប្រទេសនានាកំពុងប្រឈមខ្លាំងឡើងចំពោះហានិភ័យនៃបទឧក្រិដ្ឋនេះនៅ    ទូទាំងពិភពលោក។ យើងត្រូវសួរខ្លួនឯងថា តើសព្វថ្ងៃនេះ យើងពិតជាបានប្រកាន់ខ្ជាប់នូវការប្តេជ្ញាចិត្ត “មិនឲ្យ[បទឧក្រិដ្ឋនេះ]កើតឡើងសាជាថ្មី” ឬ យើងចាំបាច់ចាត់វិធានការផ្សេងទៀត ដើម្បីពង្រឹងការបង្ការទប់ស្កាត់បទឧក្រិដ្ឋដូចបានប្រព្រឹត្តចំពោះប្រជាជនកម្ពុជា?ដូច្នេះ យើងមានសេចក្តីសោមនស្សារីករាយទទួលយកការអញ្ជើញចូលរួមសន្និសីទរយៈពេលបីថ្ងៃ    នៅរាជធានីភ្នំពេញ ជាមួយនឹងរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា និងមជ្ឈមណ្ឌលឯកសារកម្ពុជា ដើម្បីពិភាក្សាអំពីបទពិសោធកម្ពុជា។ តាមរយៈកិច្ចសន្ទនានេះទើបយើងអាចពង្រឹងការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់ពិភពលោកបង្ការទប់​ស្កាត់ “មិនឲ្យ[បទឧក្រិដ្ឋនេះ]កើតឡើងសាជាថ្មី”។ យើងត្រៀមចូលរួមសន្និសីទនេះ ដើម្បីស្តាប់សម្លេងរបស់ជនរងគ្រោះ​ និងអ្នកនៅរស់រានមានជីវិតពីរបបនោះ ក៏ដូចជាផ្លាស់ប្តូរយោបល់លើប្រធានបទដ៏មាន​សារៈសំខាន់នេះជាមួយនឹងមន្ត្រីនៃរាជរដ្ឋាភិបាល និងសង្គមស៊ីវិល នៅប្រទេសកម្ពុជា ។ប្រទេសកម្ពុជា មានបទពិសោធពិសេសប្លែកពីបណ្តាប្រទេសនានាពាក់ព័ន្ធនឹងយន្តការនៃការទទួល​ខុសត្រូវ ដែលបានបង្កើតឡើង​ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹង​ឧក្រិដ្ឋកម្មក្នុងរបបខ្មែរក្រហម ពោលគឺ អង្គជំនុំជម្រះវិសាមញ្ញក្នុងតុលាការកម្ពុជា (អ.វ.ត.ក.)។ យើងទទួលស្គាល់កិច្ចខិតខំអស់ពីកម្លាំងកាយចិត្តរបស់កម្ពុជា និង អ.វ.ត.ក. ដើម្បីបំពេញកាតព្វកិច្ចរបស់ខ្លួនដោយផ្ទាល់ស្របតាមអនុសញ្ញាស្តីពីអំពើប្រល័យពូជសាសន៍។ ការផ្តន្ទាទោសអតីតប្រមុខរដ្ឋនៃរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ ខៀវ សំផន និង “បងធំទីពីរ” នួន ជា ចំពោះបទប្រល័យពូជសាសន៍ មានលក្ខណៈពិសេសគួរ​ឲ្យកត់សម្គាល់ក្នុងចំណោមការ​ផ្តន្ទាទោសផ្សេងទៀតចំពោះការទទួលខុសត្រូវលើឧក្រិដ្ឋកម្មដ៏សាហាវយង់ឃ្នងបំផុត។ អ.វ.ត.ក. ក៏បាន​ចេញសាលដីកា​ដ៏មានសារៈសំខាន់​ចំពោះឧក្រិដ្ឋកម្ម​ប្រឆាំងនឹងមនុស្សជាតិ និង​ការរំលោភបំពាន​ធ្ងន់ធ្ងរ​បំផុតនៃអនុសញ្ញាទីក្រុងហ្សឺណែវ។ ការបង្កើត អ.វ.ត.ក. និងការអនុវត្តអនុសញ្ញា   ស្តីពីអំពើប្រល័យ​ពូជសាសន៍ គឺសមិទ្ធផលដ៏សំខាន់សម្រាប់កម្ពុជា និងពិភពលោក ហើយវាជាគំរូនៃវិធីអនុវត្ត​អនុសញ្ញា ស្របតាមស្ថានភាពជាក់ស្តែង​។ យើងសូមវាយតម្លៃខ្ពស់ចំពោះកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងទាំងនេះ និងចំពោះ​ជនរងគ្រោះ និងអ្នកនៅរស់រានមានជីវិតពីរបបខ្មែរក្រហម ដោយហេតុថា សក្ខីកម្ម និងការចូលរួមទាំងជាមួយ​តុលាការ មានភាពចាំបាច់​ចូលរួមចំណែកសម្រេចបាននូវសមិទ្ធផលទាំងនេះ និង​ជួយប្រទេសកម្ពុជាក្នុងការបន្តដំណើរផ្លូវឆ្ពោះទៅអនាគត។ ជនរងគ្រោះ​និងអ្នកនៅរស់រានមានជីវិតជាច្រើននាក់ រួម​ជាមួយយុវជនជំនាន់ក្រោយនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា កំពុង​បន្តរក្សាការងារអប់រំ និងលើកកម្ពស់​ការយល់ដឹងអំពីអនាគតកាលដ៏មានសារៈសំខាន់នេះ សំដៅធ្វើ​យ៉ាងណាអាចឲ្យយើងទាំងអស់គ្នារៀនសូត្រដកពិសោធ​ជាមួយគ្នា។ ការងារទាំងនេះ​នៅបន្តមានសារៈសំខាន់ ដូច្នេះ យើងទាំងអស់គ្នាត្រូវទទួលស្គាល់ និងផ្តល់​ការគាំទ្រទាំងអស់គ្នា។ យើងនឹងយកឱកាសនៃដំណើរទស្សនកិច្ចនេះ ជួបពិភាក្សា និងស្តាប់បទពិសោធ​របស់ អ.វ.ត.ក. ជាពិសេស សម្លេងរបស់ជនរងគ្រោះ។ការបង្ការទប់ស្កាត់ អាចជាកាតព្វកិច្ចដ៏សំខាន់បំផុតស្របតាមអនុសញ្ញាស្តីពីប្រល័យពូជសាសន៍។ ហើយវារឹតតែសំខាន់ជាងនេះទៅទៀតនោះ គឺ ក្នុងពេលមានសន្តិភាព។ ក្រោយពេលកិច្ចដំណើរការនីតិវិធីតុលាការនៅចំពោះមុខអង្គជំនុំជម្រះវិសាមញ្ញ​បានបិទបញ្ចប់ជាស្ថាពរ ការបង្ការទប់ស្កាត់ ពិតណាស់ គឺជាកាតព្វ​កិច្ច​ចាំបាច់បំផុត ​ដែលប្រទេសកម្ពុជាត្រូវអនុវត្ត​ស្របតាមអនុសញ្ញានេះ ទាំងនៅកម្រិតជាតិ និងអន្តរជាតិ។ ដើម្បីអាចអនុវត្តការបង្ការទប់ស្កាត់ឲ្យស្របតាមគោលបំណង និងប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព ប្រទេសកម្ពុជាត្រូវបន្តយកចិត្តទុកដាក់សំខាន់លើការចែករំលែកចំណេះដឹងការអប់រំ និងការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មាន នៅគ្រប់កម្រិត និង​គ្រប់ទិដ្ឋភាពសង្គមកម្ពុជា។ យើង​សូម​អំពាវនាវ​ដល់​ស្ថាប័នរដ្ឋ​  អចិន្ត្រៃយ៍ ដែល​បាន​យកចិត្ត​ទុក​ដាក់​លើ​ការងារ​នេះ​នា​ពេល​កន្លង​មក សូម​បន្ត​គាំទ្រ​ឲ្យ​បាន​ទាន់​ពេល​វេលា​ និង​ស្រប​តាម​ជំនាញ​ពាក់ព័ន្ធ ដល់​កម្ពុជា​ដែល​បាន​បំពេញ​ការងារ​ដ៏​គួរ​ឲ្យ​ស្ញប់ស្ញែង​រហូត​មក​ដល់​បច្ចុប្បន្ន។ប្រវត្តិសាស្ត្របង្ហាញដដែលៗឲ្យយើងឃើញថា អំពើមហាឃោរឃៅ រួមទាំង អំពើប្រល័យពូជសាសន៍ មិនមែនកើតឡើងដោយចៃដន្យ ឬ គ្មានហេតុផលដាច់តែឯងនោះទេ។ វាតែងតែលេចចេញជាសញ្ញាព្រមានទុកជាមុនណាមួយ។ ដូច្នេះ ជំហានដំបូងដ៏ចាំបាច់ក្នុងការបង្ការទប់ស្កាត់អំពើនេះបាន គឺ តាមរយៈការបង្កើតឧបករណ៍​គោលនយោបាយ និងបទដ្ឋានគតិយុត្តិនៅថ្នាក់ជាតិ ក៏ដូចជារចនាសម្ព័ន្ធដែលអាចកំណត់ និងទប់ស្កាត់សញ្ញាព្រមានទុកជាមុនទាំងនេះ រួមជាមួយនឹងការអប់រំ និងការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មាន ជាដើម។ប្រទេសកម្ពុជា ទើបមានបទពិសោធថ្មីៗដ៏គួរយកជាគម្រូតាមលើការងារស្ថាបនាសន្តិភាព និងការអភិវឌ្ឍ ដោយបានប្រែក្លាយមុខមាត់កម្ពុជាពីប្រទេសមានជម្លោះប្រដាប់អាវុធ តាមរយៈការរក្សាសន្តិភាព​របស់អង្គការសហប្រជាជាតិ និងការកសាងរដ្ឋ ទៅជាប្រទេសមានសេដ្ឋកិច្ចរីកចម្រើនក្នុងរយៈពេលបួនទសវត្សរ៍ចុងក្រោយ បន្ទាប់ពីរបបខ្មែរក្រហមបានដួលរលំ។ ប្រទេសកម្ពុជាបានក្លាយជាប្រទេសមាន  កងកម្លាំងរឹងមាំ ចូលរួមចំណែកឥតងាករេក្នុងប្រតិបត្តិការថែរក្សាសន្តិភាព​របស់អង្គការសហប្រជាជាតិ បានជួយសម្រួលដល់យុត្តិធម៌អន្តរកាលតាមរយៈអង្គជំនុំជម្រះវិសាមញ្ញ និងរក្សាបានភាពជាដៃគូរឹងមាំជាមួយប្រព័ន្ធអង្គការសហប្រជាជាតិនៅកម្ពុជា សំដៅសម្រេចបាន​គោលដៅអភិវឌ្ឍន៍ប្រកបដោយចីរភាព។បទពិសោធកម្ពុជាតាមរយៈ អ.វ.ត.ក. ក៏ជាឱកាសពិសេសមួយសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ក្នុងការបន្តពង្រឹងសន្តិភាព និងការអភិវឌ្ឍ។ ប្រទេសកម្ពុជាក៏អាចចែករំលែកបទពិសោធនេះនៅថ្នាក់​តំបន់ និងពិភពលោកផងដែរ រួមទាំងតាមរយៈការប្រមូលផ្តុំស្ថាប័នក្នុងស្រុក និងក្នុងតំបន់ ចូលរួមក្នុងក្របខណ្ឌ​ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធរួមមួយ សំដៅលើកកម្ពស់កិច្ចការងារទាំងនេះ និងកម្មវិធីពាក់ព័ន្ធផ្សេងទៀត។ ដូច្នេះ យើងចូលរួមគាំទ្រ​សេចក្តី​ប្រាថ្នាចង់របស់ប្រជាជនកម្ពុជាចង់បានសន្តិភាព។​ យើងក៏សូមលើកទឹកចិត្តដល់សង្គមស៊ីវិលបន្តអនុវត្តការងារប្រកបដោយអត្ថន័យរបស់ខ្លួនបន្តទៀត។ យើងសូមគូសបញ្ជាក់សាជាថ្មីនូវការប្តេជ្ញាចិត្តយ៉ាងមុតមាំ និងឥតងាករេរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ ដែលនៅតែបន្តរួបរួមជាមួយប្រទេសកម្ពុជា និងគាំទ្រការ​ងារ និងបំណងប្រាថ្នាដ៏មានសារៈសំខាន់របស់​ប្រទេសកម្ពុជា ក្នុងការរក្សាសន្តិភាព និងវិបុលសុខជូនប្រជាជនកម្ពុជាគ្រប់រូបសំដៅធ្វើយ៉ាងណា “មិនឲ្យ[បទឧក្រិដ្ឋនេះ]កើតឡើងសាជាថ្មី”។ ការបោះពុម្ភផ្សាយដំបូងនៃអត្តបទនេះគឺនៅលើកាសែតខ្មែរថាមស៍ បោះពុម្ពជាភាសាខ្មែរថ្ងៃទី ១៧ ខែឧសភា ឆ្នាំ ២០២៤៖ https://shorturl.at/L4Ovl 

ថ្វីបើស្រ្តី គឺជាកម្លាំងពលកម្មស្នូលក្នុងដំណើរការកែច្នៃ​ និងការទិញលក់ផលិតផលជលផល ប៉ុន្តែជារឿយៗ តួនាទីដ៏សំខាន់នេះត្រូវបានគេមើលរំលង និងមិនបានទទួលស្គាល់ ដែលជាកត្តារារាំងធ្វើឲ្យស្រ្តីមិនអាចបញ្ចេញសមត្ថភាពឱ្យ អស់សក្តានុពល ជាលទ្ធផល វាប៉ះពាល់ដល់សក្តានុពលនៃវិស័យជលផលទាំងមូល។ ដោយវិស័យនេះ មានសារៈសំខាន់យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍជាតិ បញ្ហាវិសមភាពក្នុងវិស័យជលផលក្រោយប្រមូលផល ក្លាយជាការបន្ទុចបង្អាក់ភាពរីកចម្រើនក្នុងវិស័យផ្សេងទៀតនៅកម្ពុជា។​អង្គការសហប្រជាជាតិដើម្បីអភិវឌ្ឍន៍ឧស្សាហកម្ម (UNIDO) សហការជាមួយ រដ្ឋបាលជលផលកម្ពុជា (FiA) តាមរយៈ​ គម្រោងអភិវឌ្ឍន៍ជលផលក្រោយប្រមូលផល (CAPFISH-Capture) បាន និងកំពុងខិតខំប្រឹងប្រែងធានាឱ្យមានតុល្យភាព ដោយផ្តល់ភាពអង់អាចដល់ស្រ្តីនៅក្នុងខ្សែច្រវាក់តម្លៃ។ សិប្បកម្មកែច្នៃត្រី សោភ័ណ សុខម៉េង គឺជាអាជីវកម្មលក្ខណៈគ្រួសារមួយ នៅក្នុងខេត្តកំពង់ធំ ដែលបាន និងកំពុងចូលរួមយ៉ាងសកម្មលើកកម្ពស់ទិដ្ឋភាពនេះ។សហគ្រាសនេះ ត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ ២០១១ ដោយមានឈ្មោះ «​សិប្បកម្មផលិតត្រីងៀត សួង សោភ័ណ»​ ដោយយកតាមឈ្មោះប្តី​ ហើយមានការរីកចម្រើនគួរឱ្យកត់សម្គាល់ក្រោយទទួលបានការគាំទ្រពីគម្រោង CAPFISH-Capture ដែលគម្រោងនេះមានការគាំទ្រថវិកាពី សហភាពអឺរ៉ុប (EU)។ សហគ្រាស បានទទួលវិញ្ញាបនប័ត្របញ្ជាក់គុណភាពផល ផលិតផលជលផលកម្ពុជា (CQS Basic) ក្រោយពេលចូលរួមវគ្គ
បណ្តុះបណ្តាលស្តីអំពីសុវត្ថិភាពម្ហូបអាហារ និងជំនួយហិរញ្ញវត្ថុក្នុងការ​កែលម្អទីតាំងកែច្នៃ ដោយបំពាក់នូវសម្ភារ បរិក្ខារផ្តល់ដោយគម្រោង។ ការអនុវត្តល្អប្រសើរនេះ ជួយឱ្យសហគ្រាសទទួលបានដៃគូ និងអតិថិជនមានសក្តានុពលថ្មីៗជាច្រើន រួមទាំងផ្សារ ទំនើបមួយចំនួន ដែលជម្រុញឲ្យសហគ្រាសមានការចុះបញ្ជីផលិតផល និងរៀបចំឱ្យមានជាបារកូដផលិតផលផងដែរ។ ជាការកត់សម្គាល់ ការផ្លាស់ប្តូរដ៏សំខាន់មួយបានកើតឡើងសម្រាប់សហគ្រាស បន្ទាប់ពីការចូលរួមវគ្គបណ្តុះបណ្តាលជាច្រើនដែលរៀបចំឡើងដោយគម្រោងស្តីពីសមភាពយេនឌ័រ និងភាពជាអ្នកដឹកនាំកាលពីឆ្នាំ ២០២៣។ការផ្លាស់ប្តូរមួយ គឺអាជីវកម្មបានប្តូរឈ្មោះមកជា «សិប្បកម្មកែច្នៃត្រី សោភ័ណ សុខម៉េង» ជាការបញ្ចូលគ្នារវាងឈ្មោះរបស់ប្តី និងប្រពន្ធរួមគ្នា ឆ្លុះបញ្ចាំងអំពីកម្មសិទិ្ធរួម គឺអ្នកស្រី សុខម៉េង និងលោក សោភ័ណ។​ចំណុចដែលគួរឱ្យកើតសរសើរមួយទៀតនោះ គឺការទទួលស្គាល់របស់អ្នកស្រី សុខម៉េង អំពីសារៈសំខាន់នៃការបន្តរៀនសូត្រ និងអភិវឌ្ឍន៍ជំនាញ។ មរត៌កបន្សល់ទុកពីម្តាយសម្រាប់អ្នកស្រី គឺចំណេះដឹង និងជំនាញក្នុងការកែច្នៃត្រី និងឆន្ទៈមុតស្រួចក្នុងការធ្វើអាជីវកម្ម។ ទោះជាបែបនេះក្តី អ្នកស្រី សុខម៉េង ក៏មិនខុសពីស្ត្រីជាច្រើនផ្សេងទៀតផងដែរ ដែលកាលពីមុន ស្ត្រីនៅក្នុងសង្គមមិនទទួលបានឱកាសដូចគ្នាទៅនឹងដៃគូបុរសរបស់ខ្លួនឡើយ។ ដោយស្រ្តី ទទួលបន្ទុកមើលថែទាំគ្រួសារ មានពេលវេលាតិចតួចប៉ុណ្ណោះសម្រាប់ធ្វើអាជីវកម្ម។ ប៉ុន្តែ តាមរយៈការចូលរួមវគ្គបណ្តុះបណ្តាលស្តីអំពីសមភាពយេនឌ័រ ការផ្លាស់ប្តូរចាប់ផើ្តមកើតមានឡើង។នាពេលបច្ចុប្បន្ន អ្នកស្រី សុខម៉េង ទទួលខុសត្រូវគ្រប់គ្រងហិរញ្ញវត្ថុរបស់អាជីវកម្ម ប្រកបដោយចំណេះដឹង និងភាពការជឿជាក់។ «រវាងនាងខ្ញុំ និងប្តី​ យើងបានបែងចែកការទទួលខុសត្រូវច្បាស់លាស់ផ្សេងគ្នា ដោយនាងខ្ញុំរ៉ាប់រងគ្រប់គ្រងផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ និងប្រតិបត្តិការអាជីវកម្ម ខណៈដែលគ្រួសារនាងខ្ញុំទទួលបន្ទុកទំនាក់ទំនងសាធារណៈ ការផ្សព្វផ្សាយផលិតផល និងការភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងជាមួយទីផ្សារ» លោកស្រីបញ្ជាក់។រាល់ចំណេះដឹងថ្មីៗដែលអ្នកស្រី​ សុខម៉េង ទទួលបាន អ្នកស្រី តែងតែចែករំលែកជាមួយបុគ្គលិកខ្លួន លើកកម្ពស់ការយល់ដឹងពាក់ព័ន្ធបញ្ហាអំពើហិង្សាក្នុងគ្រួសារ សិទិ្ធស្ត្រី និងការចែករំលែកបន្ទុកការងារក្នុងគ្រួសារ។អ្នកស្រីបន្ថែមថា «តាមរយៈការបែងចែកទំនួលខុសត្រូវផ្នែកអាជីវកម្ម និងគ្រួសារដោយស្មើភាព វាជួយពង្រឹងភាពអង់អាចដល់ស្រ្តី ផ្តល់ឱកាសឱ្យស្ត្រីទទួលបាន និងដុះខាត់ជំនាញ និងសមត្ថភាពកាន់តែប្រសើរ។»​ផលជះពីការវិនិយោគនេះ មិនមែនជួយដល់ត្រឹម​សហគ្រាសប៉ុណ្ណោះទេ។ ជាឧទាហរណ៍ ដំបូងឡើយ ផលិតផលត្រីងៀតរបស់សហគ្រាសបម្រើឱ្យទីផ្សារក្នុងមូលដ្ឋានតែប៉ុណ្ណោះ ប៉ុន្តែ ថ្មីៗនេះ សហគ្រាសបានបង្កើនការផលិតត្រីងៀតក្នុងបរិមាណស្ទើរតែមិនគួរឲ្យជឿពី ៥០០ គីឡូក្រាម ទៅដល់ ២៥០០ គីឡូក្រាមក្នុងមួយខែ។ ជាមួយគុណភាពត្រីងៀតកាន់តែប្រសើរ សិប្បកម្មកែច្នៃត្រី សោភ័ណ សុខម៉េង ទទួលបានការជឿទុកចិត្តពីអតិថិជនថ្មីៗ ផ្គត់ផ្គង់ ផលិតផលមានសុវត្ថិភាពដល់ទីផ្សារទូទៅ និងទទួលបានប្រាក់ចំណូលកាន់តែប្រសើរ។សហគ្រាសរួមចំណែកបង្កើតការងារថ្មី និងបង្កើនប្រាក់ចំណូលបន្ថែមសម្រាប់បុគ្គលិក និងតួអង្គក្នុងខ្សែច្រវាក់តម្លៃផងដែរ។ ការណ៍នេះ ជួយឱ្យអ្នកផ្គត់ផ្គង់ និងបុគ្គលិកកម្មករ អាចបញ្ជូនកូនទៅចូលរៀន និងរួមចំណែកបង្កើតឲ្យមានខ្សែច្រវាក់ផ្គត់ផ្គង់មួយដែលប្រកបដោយសមភាព និងសុខមាលភាព។​ក្នុងបរិការណ៍ដែលអាជីវក​ម្មមានការប្រែប្រួលយ៉ាងឆាប់រហ័ស សិប្បកម្មកែច្នៃត្រី សោភ័ណ សុខម៉េង គឺជាតួអង្គជំរុញទឹកចិត្តគម្រូមួយ ក្នុងការផ្លាស់ប្តូរផ្នត់គំនិតស្តីអំពីយេនឌ័រ និងត្រួសត្រាយផ្លូវសម្រាប់វិបុលភាពនៃការកែច្នៃ ផលិតផល​ជលផលប្រកបដោយបរិយាប័ន្ននៅក្នុងវិស័យកែច្នៃម្ហូបអាហារនៅកម្ពុជា។ វាជាទម្រង់អាជីវកម្មដែលសហគ្រាស ឬឧស្សាហកម្មផ្សេងទៀតអាចរៀនសូត្រតាមបាន។​